Zonsondergang

Tegen de achtergrond van het naoorlogse Japan, getekend door nederlaag, ontworteling en morele leegte, schetst Osamu Dazai in Zonsondergang het stille verval van een aristocratische familie die haar plaats in de wereld heeft verloren. Centraal staat Kazuko, een jonge vrouw die na een mislukt huwelijk terugkeert naar haar moeder en broer. Terwijl de oude orde waartoe zij behoren onherroepelijk afbrokkelt, zoekt Kazuko naar betekenis en autonomie in een samenleving die geen ruimte meer lijkt te hebben voor haar afkomst, haar verlangens of haar idealen. Op het platteland, ver weg van Tokio, wordt haar bestaan steeds soberder, maar ook scherper: lichamelijke arbeid, verlies en de confrontatie met ziekte en dood dwingen haar tot een herdefinitie van zichzelf. Wanneer Kazuko zich wendt tot de schrijver Uehara — een figuur uit het vooroorlogse intellectuele milieu — krijgt haar zoektocht een radicale wending. Liefde, moederschap en verzet tegen oude moraal versmelten tot een persoonlijke, bijna revolutionaire keuze. Tegelijkertijd weerspiegelt het lot van haar broer Naoji, verteerd door verslaving en innerlijke strijd, de bredere existentiële crisis van een generatie die gevangen zit in het spanningsveld tussen ideologie en traditie. Met sobere stijl, scherpe psychologische observaties en een doordringend gevoel van vervreemding tekent Dazai het verhaal op van individuen die proberen te overleven in een wereld waarin vaste waarden zijn verdwenen. Zonsondergang is een aangrijpend portret van moreel verval en persoonlijke opstand en wordt gerekend tot een van de belangrijkste Japanse romans uit de twintigste eeuw.

Osamu Dazai (1909–1948) is een van de bekendste Japanse schrijvers van de vorige eeuw en het pseudoniem van Shūji Tsushima. Hij groeide op in een welgesteld gezin met elf kinderen, maar zijn leven nam een beslissende wending in 1927, toen zijn grote literaire idool Ryūnosuke Akutagawa zelfmoord pleegde. Deze gebeurtenis liet een diepe indruk na en markeerde het begin van een losbandig en onrustig bestaan. Dazai’s leven werd voortaan beheerst door frustratie, ziekte en mislukking: hij kampte met een zware morfineverslaving en alcoholmisbruik, wist geen opleiding of vaste baan vol te houden en ondernam meerdere zelfmoordpogingen. In 1933 verschenen zijn eerste verhalen in literaire tijdschriften. Net als het merendeel van zijn latere werk zijn deze sterk autobiografisch en geschreven vanuit het ik-perspectief en in de traditie van het Japanse literaire genre watakushi shōsetsu. Dazai’s proza ademt, net als de westerse decadente literatuur, een diep pessimisme en een gevoel van vervreemding ten opzichte van de samenleving. Tot zijn bekendste werken behoren Als mens mislukt, Zonsondergang en Zelfportretten. Dazai overleed in 1948 door zelfmoord, samen met zijn partner Yamazaki Tomie. Hij liet een oeuvre na dat tot op heden geldt als een indringende verbeelding van menselijke kwetsbaarheid die blijvend nieuwe generaties lezers aanspreekt.