De kooi

Een van de belangrijkste romans uit de Letse literatuur, een buitengewoon verhaal vol mysterie en spanning van een van Letlands meest vooraanstaande romanschrijvers.

Valdis Strūga, rechercheur bij de afdeling vermiste personen in Riga, wordt opgeroepen om Edmunds Bērzs op te sporen, een vooraanstaand architect die spoorloos is verdwenen; er zijn geen directe aanwijzingen of Bērzs vrijwillig is vertrokken, het slachtoffer is geworden van een misdrijf of in de problemen is gekomen met de autoriteiten. Terwijl Strūga onderzoek doet en de verteller de standpunten van verwante personages (Bērzs’ vrouw, baas en collega’s) presenteert, ontstaan ​​er opvallende parallellen tussen jager en prooi.

Edmunds Bērzs weet zelf ook niet precies wat hij verkeerd heeft gedaan, maar paradoxaal genoeg vindt hij in de kooi rust en overleeft hij op noten, paddenstoelen en duiven, wat hem fysieke voordelen oplevert, zoals gewichtsverlies en genezing van zijn jicht. Belangrijker nog, de opsluiting geeft Bērzs de tijd voor intense zelfreflectie en existentiële meditatie. Hij heroverweegt zijn leven, zijn relatie met de maatschappij en zijn eigen innerlijke beperkingen, en begint ‘de kooi in zichzelf’ en het probleem van ‘de kooi in de maatschappij’ te accepteren.

De kooi (Būris, 1972) belichaamt het verzet van intellectuelen tegen het Sovjetregime. De roman werd aanvankelijk onderdrukt omdat hij kritiek uitte op autoritarisme en de individuele gevangenschap in een onderdrukkend systeem. Het boek schetst een complex psychologisch en existentieel portret van de hoofdpersoon, Edmunds Bērzs, een architect, die verstrikt raakt in een surrealistische bureaucratische nachtmerrie.

De kooi werd een pijler van de Letse dissidente literatuur, het soort boek dat generaties schrijvers en denkers na hen inspireert. De roman vond diepe weerklank in het door de Sovjet-Unie bezette Letland, maar ook bij lezers uit andere Oostbloklanden die worstelden met systematische onderdrukking.

Alberts Bels (1938-2024) was een Letse auteur, schrijver van psychologische romans en verhalen, een prominent intellectueel figuur en erelid van de Academie van Wetenschappen. Bels’ eerste roman, Izmeklētājs, werd geprezen om zijn innovatieve prozavorm, terwijl zijn tweede roman, Insomnia (geschreven in 1967), werd gecensureerd en, na serieuze pogingen om de publicatie ervan te verhinderen, pas in 1987 eindelijk het daglicht zag. De kooi was zijn derde roman.