Annalen van het Thijmgenootschap 114-1 - De bandeloze hebzucht van het bestaan

Waarom lijkt over alle mooie plannen en ambities, alle hoop en idealen, uiteindelijk altijd één criterium te beslissen: de economische haalbaarheid? En als niemand dat wil, wie is er dan verantwoordelijk voor dat het toch zo gaat? Filosoof Arthur Kok stelt in dit indringende essay een fundamentele vraag: niet hoe we de economie kunnen hervormen, maar wat economie in haar wezen eigenlijk ís. Aanleiding is de ecologische crisis — het verlies van biodiversiteit, de opwarming van de aarde, de uitputting van grondstoffen. Die crisis is volgens Kok geen toeval, maar het gevolg van een blinde vlek in ons economisch denken. Het liberale denken plaatst het individu centraal, maar begrijpt niet goed wát een individu werkelijk is. Het behandelt de mens als een rationeel, op eigenbelang gericht wezen dat losstaat van zijn omgeving — terwijl de mens ook een lichamelijk, zintuiglijk wezen is, verweven met de natuur en afhankelijk van een levend aardesysteem. Zolang die verbondenheid niet wordt erkend, blijft economisch handelen gericht op exploitatie en groei. Een verkeerd begrepen individualisme ligt aan de basis van de ecologische crisis. In vijf samenhangende essays zoekt Kok geen breuk met het moderne individualisme, maar vraagt wat een individu werkelijk is — een vraag die het liberale denken altijd heeft ontweken.