Goede luiden en gemene onderzaten

Assendelft was een van de vroegste veenontginningen in Holland. Er zijn resten van een kerkbuurtje uit circa 950 teruggevonden. Tot in de zeventiende eeuw bestond onderscheid tussen een tiental boerenfamilies met de status van edellieden ('goede luiden') en de andere dorpelingen ('gemene onderzaten'). Bert Koene toont aan dat deze eeuwenlange tweedeling en andere opvallende gebruiken teruggingen op de manier waarop de ontginning ooit was aangepakt. Koene volgt de ontwikkelingen in de dorpssamenleving tot de watersnood van 1717. Assendelft behield zijn middeleeuwse karakter tot de komst van een Spaanse garnizoen in de eerste jaren van de Tachtigjarige Oorlog. Dankzij het rijke bronnenmateriaal is de schildering van het laatmiddeleeuwse dorpsleven gestoffeerd met personages en anekdotes. In de Gouden Eeuw werden de Assendelver boeren zo rijk dat zij veel land in de Beemster opkochten. Het was ook een tijd van spectaculaire weddenschappen, messentrekkerij en grootscheepse goederensmokkel.