Interview: Ron Keller en Paul van der Werve over Project Wereld
We interviewden Ron Keller en Paul van der Werve over hun nieuwe boek en hun plan voor een nieuwe wereldorde.
Door Hannah
Eerder in deze maand verscheen Project Wereld van Ron Keller en Paul van der Werve. In Project Wereld beschrijven ze hoe de huidige wereldorde te kort schiet in tijden van crises. Samen bieden ze een plan: vijf nieuwe autoriteiten en een leefbare aarde. Wij vroegen Ron Keller en Paul van der Werve over het schrijfproces, hun blik op het verleden én hun blik op de toekomst.
In Project Wereld schetsen jullie een plan voor een nieuwe wereldorde. Was er een moment waarop jullie dachten: dit boek moeten we schrijven?
Zeker, ruim vijf jaar geleden dronken we een kopje koffie samen in Den Haag en deelden onze zorgen over de toenemende spanningen in de wereld. Zorgen ook over de onvrede bij veel burgers dat onze nationale politieke leiders maar geen oplossingen konden aanbrengen. Vandaar dat veel kiezers steun gingen zoeken bij nationalisten en populisten. Terwijl wij meenden dat de onmacht bij nationale politici juist voortkomt uit het feit dat meer en meer vraagstukken een internationaal karakter hebben, zoals oorlog en vrede, klimaat, armoedebestrijding en houdbare economische groei.
Als econoom en politicoloog kijken jullie ieder vanuit een andere achtergrond naar de wereld. Over welk onderdeel van het boek hebben jullie het meest gediscussieerd?
We zijn al 45 jaar goede vrienden en onze studie- en professionele achtergronden sluiten erg goed bij elkaar aan. We hebben dan ook uitstekend samengewerkt, elkaar uitgedaagd en aangevuld. Bij één deel van het boek hebben we wat langer stilgestaan en gediscussieerd. En dat was de vraag of een sterkere VN (lees: mondiaal bestuur) ook democratisch zou kunnen zijn, wetende dat momenteel de meerderheid van de huidige landen dat niet of slechts gedeeltelijk is. Maar we beseften dat het te lang zou duren om te wachten tot alle landen ons democratische bestuursmodel hebben overgenomen. Wellicht komt dat moment zelfs helemaal niet. Vandaar dat we uitkwamen op een besluitvormingsstructuur die in zichzelf democratisch is, maar waar landen in hun huidige bestuursvorm direct volwaardig aan kunnen deelnemen.
Het plan omvat vijf nieuwe ‘autoriteiten’ die grote wereldproblemen kunnen aanpakken. Kunnen jullie aan de hand van één voorbeeld laten zien wat er daardoor zou veranderen in het dagelijks leven van een lezer?
In onze nieuwe opzet van de VN zou de opwarming van de aarde effectief kunnen worden bestreden. We willen onze nazaten toch niet opschepen met een enorme zeespiegelstijging, onbeheersbare bosbranden en wegsmeltende gletsjers? Zo’n afschuwelijke ramp als recent in Nepal blijft ons dan bespaard. Bovendien: welke ouder wil nu dat zijn zoon of dochter verplicht het leger in moet, met het vooruitzicht naar het front te worden gestuurd? Het goed geleiden van geopolitieke spanningen, zodat grootschalige oorlogen voorkomen worden; wie wil dat nou niet?
In de proloog schrijven jullie dat ‘de geschiedenis met jullie meeschreef’. Welke gebeurtenis tijdens het schrijven heeft jullie het meest aan het denken gezet, en moesten jullie daardoor ook een idee uit het boek herzien?
Toen we begonnen met schrijven had de grootschalige Russische invasie in Oekraïne nog niet plaatsgevonden. Die vreselijke gebeurtenis benadrukte juist de urgentie van ons boek. Het bleek steeds weer dat we op de goede lijn zaten: we spreken inmiddels over 65 (burger)oorlogen in de gehele wereld. Nog nooit sinds de Tweede Wereldoorlog bestaan er zoveel conflicten en oorlogen tussen volken en landen. Dat moet stoppen als we niet willen eindigen in een allesvernietigende derde wereldoorlog.
Jullie kennen de mogelijkheden én de weerbarstigheid van internationale samenwerking van binnenuit. Wat geeft jullie vertrouwen dat dit plan haalbaar is, en wat hopen jullie dat lezers na de laatste bladzijde meenemen?
Wij vinden ook vanuit onze ervaring de weg ‘voorwaarts’ onvermijdelijk, kijkend naar de geschiedenis. De technologisch aangedreven globalisering leidde er steeds weer toe dat de mensheid zijn bestuur heeft ‘opgeschaald’. Onze oplossing past dus in het patroon van het gaandeweg opzetten van steeds meer multilaterale instellingen, om regionale en wereldwijde problemen aan te pakken. Maar de huidige instellingen zijn daar niet meer toe in staat en moeten dus gemoderniseerd worden. Meer en meer wereldburgers en dus ook politici gaan dit ervaren en inzien. Maar dan komt de vraag, HOE gaan we dan effectief opschalen? En WAAR NAARTOE? Die vragen proberen wij te beantwoorden op een toegankelijke en herkenbare wijze. We denken daarmee onze lezers een hoopvol perspectief te bieden op een beter bestuurde wereld.
Een nieuwe wereldorde vraagt volgens jullie ook een brede beweging van onderop. Hoe kan iemand die zich machteloos voelt bij het wereldnieuws daar toch aan bijdragen?
Lezers zijn burgers, kiezers, vaders, moeders, buurtbewoners, leden van politieke partijen en vakbonden, ondernemers, noemt u maar op! In al deze rollen is het van belang te begrijpen tegen welke achtergrond ons leven – en dat van de generaties na ons – zich afspeelt. Hoe we Nederlandse burgers kunnen blijven en ons tegelijkertijd meer gaan opstellen als Europese en wereldburgers. Voor ieder zal die bewustwording een andere invulling krijgen. Maar het is cruciaal dat we dezelfde kant op bewegen: naar wereldwijde samenwerking om elkaar en ons natuurlijke erfgoed te beschermen. Eenieder kan bijdragen door maatschappelijk organisaties te steunen die vanuit dezelfde visie werken aan vrede, leefbaarheid en armoedebestrijding. En uiteraard helpt het ook om er goed over na te denken hoe het rode potlood te gebruiken in het stemhokje. We willen toch allemaal een toekomst vol met kansen, gezondheid en geluk voor onze nazaten?
De wereldorde wankelt. Terwijl de macht van de natiestaat afneemt, nemen de uitdagingen toe. Of het nu gaat om de oorlogen in Oekraïne en het Midden-Oosten, de klimaatcrisis of de ongecontroleerde macht van miljardairs als Elon Musk; de huidige manier waarop we de wereld besturen werkt simpelweg niet meer. Onze machtigste instituties, zoals de VN, zijn vaak machteloos.
In Project Wereld laten Ron Keller en Paul van der Werve zien dat we niet hoeven te wachten tot de volgende grote crisis. Ze bieden een concreet plan met vijf nieuwe ‘autoriteiten’ die wél de macht hebben om klimaat, oorlog en economie aan te pakken. Een urgent manifest voor iedereen die gelooft dat de aarde van ons allemaal is en dat er een manier is om haar leefbaar te houden.